Maatwerkaanpak: sectoren onder de loep
Waarom voelt regeldruk in de bouw zo anders dan in de horeca? Een metselaar die worstelt met de Omgevingswet heeft weinig aan een generieke maatregel die vooral de transportsector raakt. Die herkenbare frustratie is precies de reden dat de overheid werkt met de maatwerkaanpak: geen eenheidsworst, maar per sector kijken waar de schoen echt wringt. In dit artikel nemen we die aanpak onder de loep, leggen we uit hoe we regeldruk meten en bespreken we wat het mkb er in de praktijk van merkt.
Wat is de maatwerkaanpak en waarom nu?
De maatwerkaanpak komt voort uit het bredere programma ‘Beter Regelgeving’ van het kabinet. De gedachte is simpel: regeldruk is geen uniform probleem, dus de oplossing kan ook niet uniform zijn. Daarom gaat het kabinet samen met branches zoals MKB-Nederland en VNO-NCW per sector in gesprek om te achterhalen waar de knelpunten zitten. Het gaat uitdrukkelijk niet om generieke lastenverlichting, maar om gerichte keuzes per branche. Een bouwbedrijf heeft nu eenmaal andere verplichtingen dan een zorginstelling of transportondernemer.
Van generiek beleid naar sectorspecifieke keuzes
Jarenlang werkte Den Haag met brede maatregelen die voor alle bedrijven tegelijk moesten gelden. Dat leverde soms merkwaardige uitkomsten op: een maatregel die de administratieve lasten in de zorg verlaagde, kon in de logistiek juist extra werk opleveren. De maatwerkaanpak draait dat om. Per sector wordt bekeken welke regels echt knellen en welke geschrapt of vereenvoudigd kunnen worden. Dat betekent ook dat de uitkomsten per branche verschillen — en dat is precies de bedoeling.
Rol van het ministerie van Economische Zaken
Het ministerie van Economische Zaken trekt de maatwerkaanpak en werkt samen met uitvoeringsorganisaties zoals de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland en verschillende inspecties. Zij weten als geen ander waar in de uitvoering de knelpunten ontstaan, denk aan vergunningverlening, toezicht en handhaving. Door die partijen vroeg aan tafel te hebben, kunnen knelpunten sneller worden omgezet in concrete aanpassingen.
Hoe we regeldruk meten: het Standaard Kostenmodel
Om te weten waar het echt knelt, moet je kunnen meten. Daarvoor gebruiken beleidsonderzoekers het Standaard Kostenmodel (SKM). Dit model kwantificeert de administratieve lasten per sector met een simpele rekensom: tijd x tarief x aantal bedrijven. Als een ondernemer gemiddeld twee uur per maand kwijt is aan een verplichting, tegen een uurtarief van vijftig euro, en er zijn tienduizend bedrijven die hiermee te maken hebben, levert dat een concreet bedrag op. Dat maakt regeldruk meetbaar en vergelijkbaar tussen sectoren.
Wat het SKM wel en niet meet
Het SKM is nuttig, maar kent grenzen. Het meet vooral de kwantitatieve lasten: hoeveel tijd en geld een verplichting kost. Wat het minder goed meet, is de ervaren frustratie, de onzekerheid over interpretatie van regels of de tijd die verloren gaat aan wachten op een vergunning. Juist die factoren zorgen in de praktijk vaak voor de grootste ergernis. Beleidsonderzoekers combineren het SKM daarom regelmatig met interviews en enquêtes onder het mkb, zodat ook de kwalitatieve kant van regeldruk in beeld komt.
Sectoren onder de loep: waar knelt het echt?
De maatwerkaanpak richt zich op een aantal sectoren waar de regeldruk traditioneel hoog is. We lopen de belangrijkste langs.
Bouw en installatie: Omgevingswet en Wkb
In de bouw en installatiesector spelen de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) een grote rol. De Omgevingswet bundelt tientallen wetten op het gebied van ruimtelijke ordening, maar de invoering ervan heeft bij veel bouwbedrijven tot vragen geleid. De Wkb voegt een extra laag toe: aannemers moeten aantonen dat hun werk aan kwaliteitseisen voldoet, wat extra administratie met zich meebrengt. Voor kleine bouwbedrijven zonder aparte kwaliteitsafdeling is dat een flinke opgave.
Zorg en horeca: registraties en hygiënecodes
In de zorg en horeca draait het vooral om registratieverplichtingen en hygiënecodes. Zorginstellingen hebben te maken met tal van registraties voor verantwoording aan zorgverzekeraars en inspecties. Horecaondernemers moeten voldoen aan hygiënecodes en bepaalde processen documenteren. Vooral kleine zaken, waar de eigenaar zelf achter de bar staat, ervaren dit als onevenredig belastend.
Transport en logistiek: rij- en rusttijden
In de transportsector vormen de Arbeidstijdenwet en de registratieplichten rond de Wet DBA bekende knelpunten. Rij- en rusttijden moeten nauwkeurig worden bijgehouden, en de discussie over de vraag of een chauffeur wel of niet in loondienst is, zorgt voor veel onzekerheid. Die onzekerheid leidt ertoe dat transportbedrijven extra administratie bijhouden om zich in te dekken — precies het soort gedrag dat de maatwerkaanpak wil tegengaan.
Wat de maatwerkaanpak oplevert voor het mkb
Het mkb ervaart regeldruk vaak onevenredig zwaar, simpelweg omdat er geen compliance-afdeling is. De ondernemer is tegelijk directeur, planner en administrateur. Elke extra verplichting komt bovenop een toch al volle dag. De maatwerkaanpak kan hier verschil maken door dubbelingen weg te nemen. Een concreet voorbeeld is de aanvraag van vergunningen via het Omgevingsloket, waar informatie die al bekend is niet opnieuw hoeft te worden ingevuld. Branches zoals MKB-Nederland pleiten daarnaast voor vaste verantwoordingsmomenten, zodat ondernemers weten wanneer ze welke informatie moeten aanleveren.
Minder dubbelingen, meer vertrouwen
De kern van de winst zit in het verminderen van dubbel werk. Als een ondernemer dezelfde gegevens op drie plekken moet aanleveren, is dat niet alleen tijdrovend maar ook demotiverend. Door processen slim te koppelen en waar mogelijk gebruik te maken van bestaande data, kan de overheid het vertrouwen van ondernemers terugwinnen. Dat vertrouwen is essentieel: ondernemers die het gevoel hebben dat ze serieus worden genomen, zijn eerder bereid om mee te denken over verbeteringen.
Onze blik: kansen en valkuilen van maatwerk
Wij zijn positief over de maatwerkaanpak, maar zien ook risico’s. Maatwerk is kansrijk omdat het recht doet aan de verschillen tussen sectoren. Tegelijk kan het leiden tot versnippering en rechtsongelijkheid tussen regio’s. Gemeenten zoals Amsterdam en Rotterdam maken op sommige terreinen eigen keuzes, waardoor een ondernemer in Amsterdam met andere regels te maken krijgt dan een collega in Rotterdam. Voor bedrijven die in meerdere gemeenten actief zijn, kan dat betekenen dat ze met verschillende loketten en eisen te maken krijgen. Ondernemers zien dan door de bomen het bos niet meer.
Hoe we als team naar de rol van de Tweede Kamer kijken
De Tweede Kamer speelt een belangrijke rol bij het bewaken van de balans tussen maatwerk en rechtsgelijkheid. Wij volgen de debatten hierover met belangstelling. Het is aan de Kamer om ervoor te zorgen dat de maatwerkaanpak niet verwordt tot een vrijbrief voor willekeur, maar een instrument blijft dat ondernemers daadwerkelijk verlichting biedt.
Concreet aan de slag: wat we ondernemers aanraden
Wat kun je als ondernemer zelf doen? Gelukkig zijn er verschillende tools en kanalen die je op weg helpen.
- Gebruik de wegwijzer van het Ondernemersplein, het overheidsloket met praktische tools voor regeldruk.
- Check de jaarlijkse regeldrukmonitor om te zien hoe jouw sector ervoor staat.
- Kaart knelpunten aan via brancheorganisaties zoals MKB-Nederland of VNO-NCW.
- Werk samen met collega-ondernemers in plaats van elk bedrijf apart te laten lobbyen.
Samenwerken via branches en regionale platforms
Het loont om samen op te trekken. Brancheorganisaties en regionale platforms kunnen knelpunten bundelen en gezamenlijk aankaarten bij de overheid. Een individuele ondernemer die klaagt over een specifieke regel wordt soms weggezet als incident, maar een branche die met één stem spreekt, wordt serieus genomen. Door samen te werken, vergroot je de kans dat er daadwerkelijk iets verandert.
Veelgestelde vragen
Wat houdt de maatwerkaanpak precies in?
De maatwerkaanpak is een onderdeel van het programma ‘Beter Regelgeving’ waarbij het kabinet samen met branches zoals MKB-Nederland en VNO-NCW per sector bekijkt waar regeldruk knelpunten oplevert en hoe die gericht kunnen worden aangepakt.
Hoe wordt regeldruk gemeten?
Beleidsonderzoekers gebruiken het Standaard Kostenmodel (SKM), dat administratieve lasten berekent op basis van tijd x tarief x aantal bedrijven. Dit wordt vaak aangevuld met interviews en enquêtes onder het mkb.
Welke sectoren krijgen extra aandacht?
De maatwerkaanpak richt zich onder meer op de bouw (Omgevingswet, Wkb), de zorg en horeca (registraties, hygiënecodes) en transport en logistiek (Arbeidstijdenwet, DBA).
Wat kunnen ondernemers zelf doen?
Gebruik de tools van het Ondernemersplein, volg de jaarlijkse regeldrukmonitor en kaart knelpunten aan via brancheorganisaties. Samenwerken met collega-ondernemers vergroot de impact.
Leidt maatwerk niet tot ongelijkheid tussen regio’s?
Dat risico bestaat. Gemeenten zoals Amsterdam en Rotterdam maken soms eigen keuzes, wat tot versnippering kan leiden. Heldere landelijke kaders blijven daarom nodig.
De maatwerkaanpak werkt alleen als ondernemers zelf hun stem laten horen. Door knelpunten te melden via branches, gebruik te maken van de beschikbare tools en samen op te trekken, kunnen zij bijdragen aan regels die beter aansluiten op de praktijk. Ons team blijft volgen wat er per sector verandert en deelt de ontwikkelingen hier op siracompanies.com.
